Rynek owoców i warzyw

Według danych GUS z września produkcja owoców w Polsce w 2016 r. wyniosła, 4,5 mln ton, wobec 4,1 mln ton w roku poprzednim. Zwiększyły się zbiory niemal wszystkich owoców, poza truskawkami, a najbardziej w relacji do bardzo małych w 2015 r. wzrosła produkcja malin. Zbiory warzyw gruntowych zwiększyły się z 3,8 do 4,4 mln ton. W największym stopniu wzrosły zbiory warzyw kapustnych, korzeniowych oraz ogórków. Ocenia się, że produkcja warzyw spod osłon wzrosła z 1,0 do 1,02 mln ton. Wzrostowi zbiorów owoców i warzyw w Polsce towarzyszył spadek produkcji w większości krajów UE. We Wspólnocie najbardziej zmniejszyły się zbiory pomidorów przemysłowych oraz brzoskwiń i nektaryn. Zmalała też produkcja jabłek i gruszek. Większe w sezonie 2016/17 będą natomiast zbiory owoców cytrusowych.
  Wzrost zbiorów spowoduje zwiększenie łącznej produkcji przetworów owocowych i warzywnych z 2,32 mln ton w sezonie 2015/16 do 2,40 mln ton w sezonie 2016/17. Najbardziej zwiększy się produkcja mrożonek, dominujących w produkcji przetworów w Polsce. Nie zmieni się jedynie produkcja soków zagęszczonych, produkowanych z owoców kolorowych, a mniejsza może być produkcja zagęszczonego soku jabłkowego. Stabilna pozostanie produkcja koncentratu soku jabłkowego wytwarzanego z surowca krajowego, ale obniży się import koncentratu mieszanego z sokiem wytwarzanym z jabłek polskich. Łączna produkcja soków pitnych, nektarów oraz napojów owocowych i owocowo-warzywnych zwiększy się z 1,75 do rekordowego poziomu 1,83 mln ton. Decydujący będzie wzrost produkcji soków tłoczonych bezpośrednio z owoców i warzyw – głównie soku jabłkowego. W sezonie 2016/17 wyniki finansowe przedsiębiorstw przemysłu owocowo-warzywnego nie powinny być gorsze niż w sezonie poprzednim. W I połowie 2016 r. sytuacja finansowa tej branży była dobra, ale poziom podstawowych wskaźników finansowych (rentowność brutto i netto, nadwyżka operacyjna, akumulacja kapitału, płynność finansowa) zmniejszył się w porównaniu z I połową 2015 r.
 Wolumen eksportu świeżych owoców i warzyw, w sezonie 2016/17 wynieść może 1,76 mln ton, wobec 1,67 mln ton w sezonie poprzednim. Zwiększy się zagraniczna sprzedaż niemal wszystkich gatunków warzyw (w tym najbardziej kapusty, marchwi i buraków), a spośród owoców: śliwek, malin i czereśni. Eksport jabłek utrzymać się może na poziomie ok. 1 mln ton. Wielkość eksportu jabłek zależała jednak będzie od skali sprzedaży do Białorusi, która po wprowadzeniu przez Rosję embarga na przywóz z UE owoców i warzyw świeżych, mrożonych i suszonych, została czołowym odbiorcą z Polski nie tylko tych owoców, ale wielu innych produktów ogrodniczych. Istotny wzrost eksportu jabłek na inne rynki zbytu, w tym głównie do Chin, Indii, Wietnamu czy do krajów Afryki Płn. i Bliskiego Wschodu nie nastąpi w krótkiej perspektywie czasowej. Łączny eksport przetworów owocowych i warzywnych wynieść może 1,67 mln ton, wobec 1,60 mln ton w sezonie poprzednim. Zwiększy się zagraniczna sprzedaż niemal wszystkich przetworów, a największy będzie wzrost eksportu mrożonych owoców i warzyw oraz soków pitnych (sprzedawanych w opakowaniach masowych). Wzrośnie również, w wyniku sprzedaży zapasów z sezonu 2015/16 eksport zagęszczonego soku jabłkowego.
 Obniżą się ceny eksportowe większości owoców, warzyw i ich przetworów. Najbardziej, w relacji do bardzo wysokich w sezonie 2015/16, spadną ceny przetworów z malin. Obniżą się również ceny niemal wszystkich gatunków warzyw i ich przetworów, przetworów z wiśni i agrestu (głównie mrożonek) oraz z aronii (sok zagęszczony). Niższe będą ceny jabłek oraz zagęszczonego i pitnego soku jabłkowego. Na niskim poziomie z trzech poprzednich sezonów pozostaną ceny przetworów produkowanych z porzeczek czarnych. Wzrosną jedynie ceny eksportowe przetworów z truskawek, porzeczek czerwonych, mrożonych kalafiorów, brokułów i mrożonych warzyw strączkowych, a także keczupu i sosów pomidorowych (w następstwie wzrostu cen surowca w ich produkcji, tj. pochodzącego głównie z importu koncentratu pomidorowego). Spadek cen importowych większości produktów ogrodnictwa i ich przetworów spowoduje zmniejszenie łącznych wpływów z eksportu produktów tej grupy towarowej z 2,51 do 2,41 mld euro, a łącznie z pieczarkami i ich przetworami z 2,95 do 2,86 mld euro. Będzie to stanowiło 11,6% wartości eksportu produktów sektora rolno-spożywczego, wobec 12,3% w sezonie 2015/16.
 Import owoców południowych, stanowiących ponad 90% łącznego wolumenu przywozu owoców świeżych, pozostanie na poziomie ok. 1,35 mln ton. Zwiększy się import owoców cytrusowych, a spadnie (z powodu wysokich cen importowych) przywóz brzoskwiń, nektaryn oraz owoców kiwi. Nie zmieni się znacząco import bananów. Import owoców strefy umiarkowanej (głównie jabłek, gruszek, truskawek, śliwek) wyniesie, tak jak w sezonie 2015/16, ok. 100 tys. ton (ok. 2% zbiorów krajowych). Wzrost zbiorów spowoduje zmniejszenie importu niemal wszystkich gatunków warzyw. W grupie przetworów owocowych i warzywnych zwiększy się przywóz przetworów z orzechów arachidowych, a także mrożonego szpinaku, mrożonej kukurydzy, suszonych winogron, przetworów z owoców cytrusowych (zwłaszcza konserw) oraz konserwowych oliwek i marynowanej papryki. Łączna wartość importu owoców, warzyw i ich przetworów spadnie z 2,67 do 2,59 mld euro, a dodatnie saldo obrotów handlu zagranicznego produktami tej grupy towarowej zmniejszy się z 281 do 266,5 mln euro, a bez pieczarek i ich przetworów ujemne saldo handlu pogłębi się ze 149 do 174 mln euro.
 W sezonie 2016/17 podstawowym rynkiem zbytu owoców, warzyw i ich przetworów pozostaną kraje UE. W sezonie poprzednim udział krajów UE w polskim eksporcie tych produktów wyniósł 79%, wobec 76% w sezonie 2014/15. Udział krajów WNP, z powodu rosyjskiego embarga i relatywnie niskich cen w eksporcie do Białorusi, wyniósł 13%, wobec 16,5% w sezonie 2014/15 i 30% w sezonie 2013/14. Udział pozostałych krajów pozostał na poziomie ok. 8%.
 Ceny skupu niemal wszystkich owoców i warzyw były w 2016 r. niższe niż w roku poprzednim. Wzrosły jedynie ceny truskawek, porzeczek kolorowych, a także kalafiorów i brokułów. W sezonie 2016/17 ceny skupu zarówno jabłek deserowych jak i kierowanych do przetwórstwa mogą być o ok. 20% niższe niż w sezonie poprzednim. Opłacalność produkcji niemal wszystkich owoców i warzyw (poza porzeczkami czerwonymi i truskawkami) znacząco się pogorszyła. W 2016 r. nieopłacalna była produkcja wiśni (trzeci rok z rzędu), porzeczek czarnych (czwarty rok z rzędu), aronii, a także warzyw kapustnych i cebuli. W sezonie 2016/17 nieopłacalna może być produkcja jabłek.
 Przeciętne ceny detaliczne owoców, warzyw i ich przetworów będą niższe niż w sezonie 2015/16. Spośród produktów strefy umiarkowanej, najbardziej spadną ceny jabłek, kapusty i cebuli. Niższe mogą być również ceny większości produktów innych stref klimatycznych – głównie owoców cytrusowych. W wyniku spadku cen wzrośnie konsumpcja większości produktów ogrodniczych – przede wszystkim jabłek i warzyw.

Źródło: IERiGŻ-BIP

Przeczytaj również: